Szczawiany to broń dla roślin

Główne źródła szczawianów w diecie to szpinak, szczaw, rabarbar, boćwina, amarantus, soja, komosa ryżowa, kakao, mocna kawa czy parzona herbata liściasta

„Nakarm człowieka sproszkowanym szkłem, a umrze. Pozwól mu szybko żuć liście difenbachii seguine, a jego język zostanie przebity milionem rafidów szczawianowych i będzie cierpiał niewypowiedziane męki.”
— B. G. R. Williams, MD i E. M. Williams, MD,
Archiwa diagnozy, 1912

Dla zdecydowanej większości roślin kwas szczawiowy i kryształy szczawianu są niezbędne do wzrostu, przetrwania i rozmnażania, a także stanowią tajną broń w wojnie obronnej, którą rośliny prowadzą, aby uniknąć zjedzenia. Rośliny wykorzystują toksyczne właściwości kwasu szczawiowego, aby unikać różnych drapieżników, w tym grzybów chorobotwórczych, innych mikroorganizmów, owadów i innych roślinożernych zwierząt — w tym ludzi.

Ludzie wykorzystują naturalne właściwości biobójcze szczawianów na kilka sposobów. Na przykład kwas szczawiowy jest zarejestrowanym pestycydem i lekiem stosowanym w pszczelarstwie do zabijania roztoczy infekujących pszczoły. Jego stosowanie w zalecanych dawkach wydaje się bezpieczne dla dorosłych pszczół. Jednakże, ponieważ kwas szczawiowy jest bardzo toksyczny dla larw pszczół miodnych, jego stosowanie może być czynnikiem przyczyniającym się do problemu masowego wymierania kolonii, któremu ten środek ma zapobiegać.

W starożytnej technice myśliwi z Afryki Środkowej i Południowej wykorzystywali moc kwasu szczawiowego, wbijając drewniane groty strzał w pnie bananowców około 24 godziny przed polowaniem. Kwas szczawiowy zawarty w soku drzewnym jest wystarczająco silny, aby sparaliżować ofiarę. Jest neurotoksyną.

Gdy cząsteczki kwasu szczawiowego wiążą się z minerałami (takimi jak wapń), powstałe szczawiany mają tendencję do tworzenia kryształów. Rośliny celowo budują różnorodne kształty kryształów szczawianu wapnia, najpierw wznosząc rusztowania z białek o silnym powinowactwie do wapnia. Kształty tych tworów obejmują szorstki piasek, diamenty lub piramidy, prostokątne bloki, kolczaste „kule dyskotekowe” oraz długie, cienkie igły z zadziornymi końcami. Igły te nazywane są rafidami. Rafidy są zaprojektowane do przenoszenia trucizn poprzez nakłuwanie komórek w jamie ustnej, gardle i przewodzie pokarmowym. Toksyny, które dostarczają, obejmują kwas szczawiowy, enzymy, glukozydy (trucizny związane z cząsteczkami cukru) oraz neurotoksyczne peptydy, które mogą ranić, ogłuszać i paraliżować tych, którzy odważą się je zjeść. W jednym z badań wykorzystano kryształy rafidu z kiwi, aby wykazać, że nawet naturalni wegetarianie, tacy jak gąsienice, mogą umrzeć od kryształów rafidu „zanurzonych” w naturalnych toksynach.

Niejadalna roślina doniczkowa, difenbachia, słynie ze swojej zdolności do wtłaczania kryształów rafidu do komórek jamy ustnej i gardła zwierząt domowych i ludzi. Działanie drażniące nasilają się i utrzymują z powodu reakcji immunologicznych. Nawet chwilowe skosztowanie soku z difenbachii może spowodować masowe uwolnienie histaminy i tymczasowy paraliż strun głosowych, uniemożliwiając ofierze mowę na kilka dni.
Kryształy szczawianu są szorstkie i odporne na gotowanie i trawienie. Inne formy szczawianu w żywności to żrące jony kwasu szczawiowego, które dostają się do krwiobiegu po posiłkach, narażając wszystkie nasze tkanki (i komórki) na uszkodzenia. Przekonamy się, że takie uszkodzenia, choć niewidoczne, mogą ostatecznie przerodzić się w choroby zwyrodnieniowe.
Mając świadomość, że szczawian stanowi zagrożenie dla zdrowia, naukowcy próbowali opracować odmiany szpinaku o niższej zawartości szczawianów, jak dotąd bezskutecznie. Chociaż rośliny mogą potrzebować szczawianów do przetrwania, my absolutnie ich nie potrzebujemy.

FUNKCJE SZCZAWIANÓW W ROŚLINACH

Ochrona przed infekcjami i drapieżnikami Zarządzanie (magazynowanie i usuwanie) wapnia
Oszczędzanie węgla Wychwytywanie światła słonecznego

Kryształy szczawianów w żywności są twardsze niż zęby i powodują ich ścieranie u ludzi. Nic dziwnego, że mogą one również powodować podrażnienia jamy ustnej i przewodu pokarmowego. Zazwyczaj nie odczuwamy w ustach żadnych dolegliwości związanych z kryształkami zawartymi w żywności, ponieważ nie rozdrabniamy wystarczająco komórek roślinnych podczas żucia. Możliwe jest jednak uwolnienie tych paskudztw. Jedna z uczestniczek opisała reakcje, jakie ona i jej współbiesiadnicy mieli po zjedzeniu zmielonego kiwi:

„Na ostatnią kolację zjadłam superzdrową sałatkę z dressingiem z kiwi i orzechów makadamia. Kiwi zmiksowałam w blenderze Vitamix, co spowodowało, że pestki również się zmiksowały. WOW! Chyba pestki NAPRAWDĘ podrażniły mi usta. Moje usta były spierzchnięte, a usta bardzo bolały. Nie mogłam dokończyć sałatki z powodu tak silnego podrażnienia”.
— Post online na forum społeczności Rawtarian

Rafidy w owocu kiwi, które spowodowały podrażnienie jamy ustnej, znajdują się w sąsiedztwie nasion, osadzone w otoczce z pektyny. Powłoka ta została rozerwana przez blender o dużej mocy, uwalniając kryształy, które wyrządziły szkody. Niezależnie od obecności kryształów szczawianu, upłynnianie żywności za pomocą blenderów i sokowirówek rozbija trudnostrawną strukturę rośliny – kryształy szczawianu – w źródło wapnia (niezbędnego do budowy białek), uwalniając jednocześnie wolny kwas szczawiowy. Moczenie orzechów i ziaren rozpoczyna kiełkowanie, przekształcając część kryształów szczawianu w wolny kwas szczawiowy, który jest formą kwasu szczawiowego najłatwiej przenikającą do krwiobiegu.

U niektórych roślin kryształy szczawianu mogą działać jak „kości”, pomagając im utrzymać się w pozycji pionowej, a także służąc jako rezerwuar minerałów. Analogia do kości jest tu trafna, ponieważ u zwierząt i ludzi nasze kości nie tylko podtrzymują nas, ale są również rezerwuarami wapnia, z którego można czerpać, gdy jego poziom we krwi spada. Wapń jest niezbędny dla życia roślin i zwierząt, ale należy go ostrożnie gospodarować, ponieważ jego zbyt duża lub zbyt mała ilość w dowolnym momencie może spowodować poważne problemy.

Czasami rośliny tworzą kryształy szczawianu wapnia w formie „stosu odpadów”, co pozwala im zarządzać i wydalać wapń, zapobiegając osiągnięciu przez komórki toksycznego poziomu wolnego wapnia. Z tego powodu poziom szczawianów jest zazwyczaj wyższy w roślinach uprawianych na glebach bogatych w wapń. Co ciekawe, w przypadku pomidorów połączenie zbyt dużej ilości wapnia i zbyt dużej wilgotności sprzyja tworzeniu się kryształów szczawianów w owocach, widocznych jako złote punkciki na szyjkach owoców. Pomidory ze złotymi plamkami są mniej atrakcyjne i szybko się psują, ponieważ kryształy mogą uszkadzać struktury komórkowe.

Sprytnie, rośliny pustynne wykorzystują kryształy szczawianów tak, jakby były powietrzem. W ciągu dnia, gdy słońce świeci w niemożliwie suchym powietrzu, kaktusy i inne rośliny pustynne muszą zamykać otwory wentylacyjne, aby utrzymać wilgoć, ale to odcina dopływ dwutlenku węgla niezbędnego do fotosyntezy. Rośliny te budują kryształy szczawianów w nocy, gromadząc węgiel, który następnie może wykorzystać do fotosyntezy w ciągu dnia. Nic dziwnego, że liście kaktusa (nopalu) są bogate w szczawiany.

Sally Norton